نگاشته شده توسط: Dr. Mohaddes | فوریه 4, 2008

توزيع درآمد

در شماره هاي قبلي گفتيم كه توليد ناخالص ملي و در آمد سرانه نشان دهنده قدرت اقتصادي و رفاه جوامع است . در آن جا بيان كرديم درآمد سرانه رفاه افراد را بطور متوسط نشان مي دهد .لذا هرچند براي رفاه جامع شرط لازم مي باشد ولي شرط كافي نيست  وبايد بدانيم كه اين درآمد در جامعه چگونه توزيع شده است .ممكن است تعداد كمي از افراد بيشتر درآمد كشور را تصاحب كنند و اكثريت جامعه در فقر بسر ببرند. چگونگي توزيع در آمد در يك جامعه به نوعي هم عدالت اجتماعي در آن جامعه را نيز نشان مي دهد . از نظر بعضي از دانشمندان توسعه توزيع در آمد از مقدار در آمد سرانه هم مهمتر است زيرا در جامعه با فاصله طبقاتي توسعه شكل نمي گيرد .اما آنچه مهم است اين است كه در آمدي بايد وجود داشته باشد تا عادلانه توزيع شود  و تزيع فقر در جامعه چيزي را حل نمي كنند. بنابر اين اين دو شاخص لازم و ملزوم يكديگر است و هيچ كدام به تنهايي نمي تواند رفاه يك جامعه را تعيين كنند. براي اينكه بدانيم در آمد سرانه در يك جامعه چگونه توزيع شده است از شاخص هاي زير استفاده مي كنيم:

1-  دهك هاي در آمدي: يكي از شاخص هاي خوب و ساده تعيين سهم افراد مشخص از درآمد كل است. بطور معمول افراد جامعه را به ده گروه مساوي تقسيم مي كنند كه از 10 درصد ثروتمند ترين تا 10 درصد فقير ترين است. آنگاه مشخص مي كنند هريك از اين گروههاي جمعيتي چند درصد از در آمد را تصاحب ميكنند. بطور مثال در سال 1360 در ايران  سهم درآمد فقيرترين (دهك اول ) افراد 1.3 درصد بوده است و سهم ثروتمند ترين افراد (دهك آخر) 41.9 درصد بوده است .به عبارت ديگر در سال فوق نزديك به 42 درصد درامد كشور نصيب فقط 10 درصد مرفه ترين افراد جامعه مي شده است.

2-  نسبت ثروتمند ترين به فقيرترين: اين شاخص كه از شاخص اولي بدست مي آيد از جمله شاخصهاي سنجش توزيع درآمد است  نسبت هزينه دهک دهم (ثروتمند ترين )به دهک اول(فقيرترين)مي باشد وهر چه اين نسبت بالا باشد نشان دهنده نابرابري بيشتر است.  به عبارت ديگر اين شاخص نشان مي دهد كه ثروتمند ترين افراد در جامعه چند برابر فقيرترين افراد آن جامعه در آمد دارند بطور مثال اين شاخص در سال 1384 در مناطق شهري عدد 14.5 است يعني مرفه ترين افراد در ايران 14.5 برابر فقيرترين افراد درآمد دارند.. . جدول(1) نشان دهنده ارقام سهم 10 درصد ثروتمندترين به 10درصد فقير ترين افراد در مناطق شهري مي باشد.مي باشد. هم آن گونه كه از جدول مشخص است براساس اين شاخص  بدترين وضعيت توزيع درآمد در طول دوره آماري مربوط به سال 1354 مي باشد.

 3-  ضريب جيني : ضریب جینی از شاخص های مهم اندازه گیری نابرابری توزیع درآمد می باشد. اندازه این شاخص بین صفرو يك تغییر می کند .آمار مزبور نشان دهنده ميزان ارقام ضريب جيني در مناطق شهري به صورت سالانه مي باشد شاخص صفر معرف جامعه ای با برابری کامل توزیع درآمد است يعني اينكه تمام افراد جامعه كاملا مساوي درآمد نصيبشان ميشود. و شاخص يك نمایانگر عدم برابری توزیع درآمد در جامعه است يعني يك نفر تمام درآمد آن جامعه را تصاحب مي كند. لذا هرچه اين شاخص كمتر باشد توزيع درآمد عادلانه تر بوده است . جدول(1) نشان دهنده ميزان ارقام ضريب جيني در مناطق شهري به صورت سالانه مي باشد. و نشان مي دهد كه بهترين سال از نظر توزيع درآمد در  مناطق كشور در سال 1371 بوده است. همانگونه شاخص هاي  توزيع  درآمد در مناطق شهري نشان ميدهد بدترين سالها از نظر توزيع درآمد سالهاي قبل از پيروزي انقلاب بوده است هرچند در شماره هاي قبل گفتيم  در آن سالها درآمد سرانه وضع بهتري داشته است. و بطور كلي نشان ميدهد كه پس از انقلاب توزيع درآمد بهبود يافته ولي بعد از آن  تقريبا ثابت باقي مانده است. در شماره بعدي در خصوص تئوري توزيع درآمد  و اينكه چه عواملي در آن تاثير مي گذارد و همچنين وضعيت شاخص هاي فوق در ساير كشور بحث خواهيم كرد. 

 جدول(1) شاخص هاي توزيع درآمد در مناطق شهري كشور در سالهاي منتخب

شاخص 1348 1354 1355 1356 1361 1365 1371 1377 1380 1384
ضریب جینی 0.437 0.502 0.481 0.458 0.441 0.394 0.387 0.396 0.398 0.401
سهم 10درصد ثروتمندترین به 10 درصد فقیرترین 19.50 33.80 31.40 24.70 22.20 17.00 15.90 14.20 14.40 14.50

   


یک پاسخ بگذارید

Your response:

دسته‌ها